Lớp học thông minh là gì? Thành phần, chi phí và khung quyết định đầu tư cho nhà trường

Lớp học thông minh khác lớp học có máy chiếu ở đâu?

Khác biệt lớn nhất giữa lớp học thông minh và lớp học có máy chiếu không nằm ở chỗ “có màn hình hay không”, mà ở chiều tương tác và khả năng quản lý dữ liệu học tập.

Lớp có máy chiếu vẫn trình chiếu một chiều vì giáo viên thao tác, học sinh quan sát nhưng lớp học thông minh hướng tới tương tác hai chiều và lưu lại dữ liệu quá trình học.

Máy chiếu hoặc màn hình hiển thị là thiết bị nằm trong danh mục tối thiểu theo Thông tư 39/2021/TT-BGDĐT nên lớp học thông minh là bước tích hợp cao hơn trên nền đó, không phải một loại thiết bị đối lập.

Chính sách giáo dục về lớp học thông minh và thiết bị dạy học?

Nhà trường nên đặt quyết định đầu tư trong khung chính sách của ngành, vì điều này ảnh hưởng tới cách lập kế hoạch và giải trình ngân sách. Có hai nhóm văn bản đáng chú ý.

Quyết định 1282/QĐ-BGDĐT ngày 10/05/2022 (Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn ký) đặt “lớp học thông minh, nhóm học tương tác” trong nhóm mô hình dạy – học tiên tiến trên nền tảng số được triển khai thí điểm giai đoạn 2022–2025.

Điều này cho thấy đầu tư lớp học thông minh phù hợp với định hướng chuyển đổi số của ngành, dù văn bản là kế hoạch định hướng chứ không phải quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc.

Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu được ban hành theo cấp học: Thông tư 37/2021/TT-BGDĐT (tiểu học), Thông tư 38/2021/TT-BGDĐT (trung học cơ sở) và Thông tư 39/2021/TT-BGDĐT (trung học phổ thông).

Thông tư 39/2021/TT-BGDĐT ban hành ngày 30/12/2021, có hiệu lực từ 14/02/2022, trong danh mục có “Máy chiếu (hoặc Màn hình hiển thị)” với cường độ sáng tối thiểu 3.500 Ansilumens, máy vi tính để bàn hoặc xách tay, thiết bị âm thanh đa năng di động và bộ học liệu điện tử.

Một vấn đề cần chú lý ở danh mục của Bộ là mức tối thiểu cho dạy học, không phải định nghĩa “lớp học thông minh”.

Một phòng đủ thiết bị tối thiểu chưa chắc là lớp học thông minh; ngược lại, đầu tư lớp học thông minh nên bao trùm và vượt mức tối thiểu này.

Khi nào trường nên đầu tư, khi nào chưa cần?

Câu trả lời chính xác nhất là đầu tư hiệu quả khi có điều kiện đi kèm và nên hoãn khi thiếu các điều kiện đó thay vì mặc định “nên đầu tư”. Đặt quyết định lên một vài trục điều kiện sẽ rõ hơn một lời khuyên chung.

Nếu phần lớn dòng rơi vào cột phải, một lựa chọn hợp lý là triển khai thí điểm một vài phòng và mở rộng dần, thay vì trang bị đồng loạt.

Triển khai lớp học thông minh cần chuẩn bị hạ tầng gì?

Trước khi lắp thiết bị, nhà trường nên kiểm tra ba nhóm hạ tầng: mạng, điện và không gian phòng. Bỏ qua bước này là nguyên nhân phổ biến khiến thiết bị hoạt động chập chờn sau khi lắp.

Về mạng sẽ cần đường truyền đủ băng thông cho trình chiếu và dạy trực tuyến, thiết bị phát Wi-Fi chịu được nhiều kết nối đồng thời, và hệ thống cáp mạng tới vị trí bục giảng, máy tính và camera.

Về điện, nên tách nguồn cho khu vực thiết bị công nghệ, bố trí đủ ổ cắm tại bục giảng và khu thiết bị, và cân nhắc bộ lưu điện (UPS) cho các thiết bị quan trọng.

Về phòng học cần kiểm soát ánh sáng để tránh chói màn hình, xử lý âm học để âm thanh rõ, và bố trí nội thất linh hoạt cho hoạt động nhóm.

Chi phí đầu tư gồm những khoản nào và đọc báo giá thế nào?

Nhà trường nên đánh giá theo cơ cấu chi phí và tổng chi phí sở hữu thay vì một con số tổng. Các mức giá lan truyền trên mạng thường không kèm điều kiện (cấu hình nào, kích thước phòng nào, gồm những gì), nên khó dùng để lập ngân sách và dễ gây hiểu nhầm.

Một báo giá lớp học thông minh thường gồm các nhóm:

• Thiết bị hiển thị, tương tác.
• Âm thanh và camera.
• Thiết bị cá nhân (nếu áp dụng mô hình học sinh dùng máy riêng).
• Hạ tầng và lắp đặt (dây, giá treo, cấu hình, bàn giao).
• Phần mềm và bản quyền.
• Đào tạo giáo viên.
• Bảo trì.

Khi so sánh giữa các nhà cung cấp, nên đưa tất cả về cùng phạm vi hạng mục và cùng cấu hình, vì hai báo giá “cùng một phòng” có thể khác nhau do gồm hay không gồm phần mềm, đào tạo hay bảo trì nhiều năm.

Câu hỏi nên đặt cho mọi báo giá: tổng chi phí trong 3–5 năm là bao nhiêu khi tính cả bản quyền phần mềm gia hạn, bảo trì và thay thế linh kiện? Đây là phần quyết định chi phí thật, không phải giá thiết bị ngày mua.

Có thêm tham khảo chi tiết các hạng mục chi phí tại đây

Cần hỏi nhà cung cấp những gì trước khi quyết định

Danh sách câu hỏi dưới đây giúp nhà trường thẩm định nhà cung cấp trên cùng một mặt bằng, thay vì so theo cảm nhận trình bày.

Giới hạn và hiểu lầm thường gặp

Thiết bị không tự tạo ra hiệu quả dạy học mà kết quả phụ thuộc vào đào tạo giáo viên, học liệu số và phương pháp giảng dạy nên nếu thiếu chúng, màn hình tương tác dễ bị dùng như một máy chiếu đắt tiền.

Các thông số màn hình tương tác thường được nhắc tới như kích thước 65–86 inch, độ phân giải 4K, cảm ứng hồng ngoại từ khoảng 20 điểm chạm là tiêu chí tham khảo theo nhu cầu phòng học, không phải một chuẩn bắt buộc do cơ quan quản lý ban hành.

Khi chọn, nên gắn thông số với kích thước phòng và số học sinh thực tế và không suy rộng thông số của một model thành đặc điểm của cả thương hiệu.

“Đạt danh mục thiết bị dạy học tối thiểu” không đồng nghĩa với “đã có lớp học thông minh”. Danh mục tối thiểu là sàn thiết bị cho dạy học, mô hình thông minh nằm ở lớp tích hợp phần mềm, học liệu và quy trình vận hành phía trên.

Comlink hỗ trợ nhà trường xây dựng lớp học thông minh như thế nào?

Comlink là công ty công nghệ hoạt động từ năm 2004, có trụ sở tại Hà Nội và văn phòng tại Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, phạm vi triển khai toàn quốc. Giáo dục thông minh là một trong các mảng trọng tâm của Comlink.

Thay vì chỉ bán thiết bị, Comlink tiếp cận lớp học thông minh như một hệ sinh thái: thiết kế và lắp đặt thiết bị lớp học tương tác, cùng các nền tảng đi kèm gồm giải pháp dạy học trực tuyến (e-learning), nền tảng hỗ trợ đào tạo và kết nối giáo dục Edumeet và Educom, và Studio bài giảng điện tử để sản xuất nội dung số cho giáo viên.

Cách tiếp cận theo hệ sinh thái phù hợp với thông điệp trong bài: hiệu quả đến từ sự kết hợp thiết bị – phần mềm – học liệu – vận hành, không từ riêng thiết bị.

Về thiết bị và phần mềm, Comlink cung cấp và tích hợp nhiều dòng để phù hợp quy mô và ngân sách từng trường:

• Màn hình hiển thị tương tác từ các hãng Leader Hub, ViewSonic và Samsung.
• Camera cùng thiết bị loa – micro tích hợp từ Minrray, Rocware và Eacome.
• Phần mềm phục vụ dạy, học trực tuyến và quản lý lớp như Vmeet, Zoom và hệ thống quản lý học tập (LMS).

Danh mục này giúp ghép cấu hình theo nhu cầu phòng học thay vì áp một bộ cố định cũng như thông số cụ thể của từng model cần đối chiếu theo tài liệu hãng khi lập phương án.

Về năng lực kỹ thuật, Comlink là Thành viên Vàng của Intel Partner Alliance và cũng là đối tác lâu năm của Dell, HP và BSC.

Kết luận

Lớp học thông minh là mô hình phòng học tích hợp thiết bị hiển thị – tương tác, phần mềm và học liệu số để chuyển sang tương tác hai chiều và cá nhân hóa việc học, phù hợp với định hướng chuyển đổi số của ngành giáo dục.

Với nhà trường, câu hỏi đúng không phải “có nên đầu tư hay không” một cách chung chung, mà là “trường đã có đủ điều kiện và mục tiêu, hạ tầng, giáo viên, học liệu, ngân sách vận hành để đầu tư hiệu quả chưa”.

Khi các điều kiện đó rõ ràng, đầu tư theo lộ trình và thí điểm trước là cách giảm rủi ro và đạt được hiệu quả cao nhất cho toàn bộ quá trình phát triển giáo dục thông minh dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

Lớp học thông minh có bắt buộc phải có màn hình tương tác không?

Không có quy định bắt buộc dùng màn hình tương tác cho mọi lớp; danh mục thiết bị tối thiểu nêu “máy chiếu hoặc màn hình hiển thị”. Màn hình tương tác là lựa chọn nâng cấp để có cảm ứng và thao tác trực tiếp, phù hợp khi trường muốn tương tác hai chiều.

Trường ngân sách hạn chế có làm lớp học thông minh được không?

Có thể làm từng bước: bắt đầu từ hạ tầng và một vài phòng thí điểm, ưu tiên đào tạo giáo viên và học liệu để khai thác hết thiết bị, rồi mở rộng. Cách này giảm rủi ro đầu tư dàn trải.

Lớp học thông minh có nằm trong danh mục thiết bị tối thiểu của Bộ không?

Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu (Thông tư 37/38/39/2021/TT-BGDĐT) quy định các thiết bị nền như máy chiếu, màn hình hiển thị, máy tính, âm thanh, học liệu điện tử; còn “lớp học thông minh” được nhắc tới như mô hình dạy học trên nền tảng số trong Quyết định 1282/QĐ-BGDĐT.

Hai văn bản bổ sung cho nhau: một quy định sàn thiết bị, một định hướng mô hình.

Nguồn tham khảo